Nauka i znanje postaju imperativ za savremeni razvoj i progres ovčarske proizvodnje. U mnogim zemljama Evrope i drugih kontinenata proizvodnja i promet jagnjećeg i ovčijeg mesa, vune, mleka i mlečnih proizvoda već odavno se organizuju na principima industrije. Stvaraju se veliki kontigenti robe, pre svega mesa i vune, kojim se diktira cena na svetskom, tržištu.
Imajući u vidu povoljne ekološke i ekonomske uslove za razvoj ovčarstva u našoj zemlji, a naročito ulaganja koja se vrše u sadašnjem periodu s ciljem da se osigura povećanje robne proizvodnje; uveren sam da su potrebni pre svega kadrovi, koji će biti naoružani novim znanjem, da bi se ove povoljne mogućnosti i nastojanja realizovala. Samo na takav način može se obezbediti savremena ovčarska proizvodnja u zemlji sa kojem se možemo uključiti u međunarodnu podelu rada i biti kurentni.

Obzirom na nedostatak domaće stručne i naučne literature i izraženu potrebu za knjigom iz ovčarstva, koja bi predstavljala savremenu tehnologiju ovčarske proizvodnje nastojao sam, posle dugogodišnjih priprema da napišem Ovčarstvo kao monografsko delo. Ono sadrži teoretske pristupe, uobličava eksperimentalne rezultate i ugrađuje savremene naučne metode i dostignuća tehnike u modernu tehnologiju proizvodnje ovčijeg i jagnjećeg mesa, vune i mleka.

Ovo delo se sastoji iz 11 poglavlja. Prvo poglavlje se odnosi na ekonomiku ovčarstva, strategiju genetičkog unapređenja ovčarstva u zemlji i sisteme ovčarske proizvodnje, drugo poglavlje se odnosi na poreklo domaćih ovaca i istorijski razvoj ovčarstva, treće na anatomske odlike, biološke osobenosti, konstituciju i eksterijer ovaca, četvrto na tipove ovaca i sistematiku rasa, peto na reprodukciju ovaca, šesto na proizvodnju i poznavanje mesa, sedmo na proizvodnju i poznavanje mleka, osmo na proizvodnju i poznavanje vune, deveto na proizvodnju i poznavanje ovčije kože i krzna, deseto na izgradnju zapata i proizvodnju priplodnih i tovnih grla i jedanaesto na objekte za držanje ovaca.

Ova knjiga predstavlja u suštini multidisciplinarnu materiju, jer sadrži pored zootehnike i elemente iz drugih naučnih oblasti kao što su: anatomija, fiziologija, genetika, biologija, biohemija, ishrana, zoohigijena, poljoprivredno građevinarstvo i ekonomika ovčarske proizvodnje.

Radi toga mogući su izvesni propusti i nedostaci, naročito ako se ima u vidu da je ovo prvo delo ovakve vrste iz ovčarstva u našoj zemlji, gde se nastojalo da se istovremeno zadovolje potrebe redovnih studenata, postdiplomaca, naučnih i stručnih radnika, diplomiranih inžinjera i veterinara u praksi naročito na krupnim društvenim farmama, individualnih poljoprivrednih proizvođača i poljoprivrednih publicista.

Unapred sam zahvalan na primedbama i sugestijama koje bi pomogle da ova knjiga što bolje posluži svojoj nameni.

Koristim ovu priliku da se zahvalim poljoprivrednim organizacijama i njihovim brojnim kadrovima diplomiranih inžinjera i veterinara, koji su mi omogućili eksperimentalna istraživanja u tridesetogodišnjem periodu, čije sam rezultate ugradio u ovo delo.

Zahvaljujem takođe, mojim kolegama i saradnicima sa univerziteta i iz naučnih i stručnih ustanova, koji su mi kao koautori pojedinih radova pomogli u potpunijem sagledavanju izvesnih problema. Zahvaljujem i autorima brojnih radova iz ovčarstva, publikovanih naročito poslednjih 20 godina čime mi je omogućeno da iz bogate literature prikažem revijalno značajne rezultate njihovih istraživanja. Radi toga i one koje nisam citirao hvala im, jer su mi pomogli svojim idejama.

Posebnu zahvalnost dugujem organizacijama i institucijama, koje su finansijski pomogle izdavanje ovog monografskog dela.
Konačno zahvalnost oko objavljivanja ove knjige preuzeo je Zavod za udžbenike i nastavna sredstva u Beogradu i njemu pripada najveća zahvalnost i moja i čitalaca, ako im se ovo delo učini vrednim da ga prihvate u svom radu i svakodnevnoj praksi.

A U T O R

SADRŽAJ

Predgovor

I. EKONOMIKA OVČARSTVA U SVETU I KOD NAS
a)PRIVREDNI ZNAČAJ OVČARSTVA
b)STANJE OVČARSKE PROIZVODNJE U SVETU
(1. Populacija ovaca. 2, Proizvodnja mesa, mleka i vune. 3. Potrošnja jagnjećeg i ovčijeg mesa. 4. Trgovina jagnjećim i ovčijim mesom. 5. Uslovi tržišta)
c)STANJE OVČARSTVA I PROJEKCIJA POVEĆANJA STOČARSKE PROIZVODNJE U SFR JUGOSLAVIJI
Ovčarska proizvodnja u SFR Jugoslaviji
Organizacija proizvodnje i program povećanja broja ovaca, mesa, mleka i vune u SFRJ Jugoslaviji
d) STRATEGIJA GENETIČKOG UNAPREĐENJA OVČARSTVA U SFR JUGOSLAVIJI
e) SISTEMI OVČARSKE PROIZVODNJE

1. Ekstenzivni sistem ovčarstva
(a) Ekstenzivni sistem ovčarstva zasnovan na gajenju velikih stada primitivnih rasa ovaca i velikih zemljišnih površina. b) Ekstenzivno ovčarstvo na malim posedima sa naturalnom proizvodnjom. c) Ekstenzivni sistem ovčarstva zasnovan na gajenju velikih stada plemenitih rasa i velikih zemljišnih površina)

2. Intenzivni sistem ovčarstva
(a) Intenzivni sistem proizvodnje tovne jagnjadi za meso. b) Metod proizvodnje stada čistih rasa ovaca)
Literatura

II. POREKLO DOMAĆIH OVACA I ISTORIJSKI RAZVOJ OVČARSTVA
ISTORIJSKI RAZVOJ OVČARSTVA
ZOOLOŠKE KARAKTERISTIKE OVACA
SRODNICI I RODONAČELNICI OVACA
(1. Osnovne determinacije. 2. Srodnici ovaca. 3. Rodonačelnici ovaca)
PROMENE NASTALE DOMESTIKACIJOM OVACA
Literatura

III. ANATOMSKE ODLIKE, RIOLOŠKE OSOBENOSTI, KONSTITUCIJA I EKSTERIJER OVACA
ANATOMSKO-FIZIOLOŠKE OSNOVE PRODUKTIVNOSTI OVACA. OSNOVNE ZAKONOMERNOSTI RASTA I RAZVIĆA OVACA
KONSTITUCIJA OVACA
GRAĐA TELA (EKSTERIJER) OVACA
ODREĐIVANJE STAROSTI OVACA
Literatura

IV. TIPOVI OVACA I SISTEMATIKA RASA OVACA
TIPOVI OVACA
KLASIFIKACIJA RASA OVACA

1. Tip ovaca namenjene za proizvodnju vune
a) Merino rase namenjene za proizvodnju vune
(Starošpansko merino rase. Merino rambuje. Nemački-saksonski, šlezijski i kamvol-merino. Američki merino. Američki rambuje. Australijski merino. Stavropoljski merino. Groznenskaja merino rasa. Merino arl.)
b) Merino rase ovaca za proizvodnju vune i mesa
(Askanijska rasa. Kavkaska rasa. Sovjetski merino. Domaći merino)
c) Merino rase za proizvodnju mesa i vune
(Francuski mesnati merino. Nemački mesnati merino Il d’fraus. Nemački domaći merino — virtemberška rasa. Merino est. Kazahstanski arharmerinos. Sovjetski merino prekos)
Literatura

2. Tip ovaca za proizvodnju mesa
a) Mesnate rase ovaca duge vune
(Linkoln. Leičester. Kotsvold. Teksel..)
b) Mesnate rase ovaca srednje duge vune
(Romni marš. Border leičester. Nemačka beloglava mesnata ovca)
c) Mesnate rase ovaca kratke vune
(Sautdaun Hempšir. Sropšir. Sufoik. Oksford daun. Nemačka crnoglava mesnata ovca. Klan forest. Ševiot. Dorzet horn)
d) Rase stvorene ukrštanjem dugovunih i finorunih ovaca (Koridal. Kolumbija. Targi.)
Literatura

3. Tip ovaca za proizvodnju mleka
(Istočnofrizijska mlečna ovca. Avasi. Lakon. Sardinijska rasa. Plevenska crnoglava. Chios.)
Literatura

4. Tip ovaca trojnih kombinovanih osobina
a) Tip rasa ovaca sa naglašenom proizvodnjom
(Cigaja. Solčavska ovca.)
b) Pramenka

1. Sojevi pramenke sa rudom vunom
(Sjenički soj. Svrljiški soj. Pirotski soj. Ovčepoljski soj. Šarplaninski soj)
2. Sojevi pramenke sa grubom vunom
(Karakačanski-crni vlaški soj. Krivovirski soj. Lički soj. Kupreški soj. Dubski soj. Privorski soj. Pivski soj. Zetska žuja. Bovški soj. Vlaški vitorogi soj)
c) Primorske ovce

1. Odlike odgajivačkog područja, postanak novih populacija i način gajenja ovaca
2. Primorske ovce postale ukrštanjem merina i pramenke
(Dubrovačka ovca. Paška ovca. Creska ovca.)
Literatura

5. Tip visokoplodnih ovaca i ovaca za proizvodnju kožica
(Romanovska rasa. Finska ovca. Kembridž rasa)

6. Tip ovaca za proizvodnju krzna
Karakul rasa
1. Osnovne karakteristike reona gajenja karakula
2. Osobine karakula, način gajenja i iskorišćavanja
3. Biološke osobine i organizacija proizvodnje

7. Tip ovaca za meso i loj
(Opšte odlike. Gisarska rasa.)
Literatura

V. REPRODUKCIJA OVACA
ANATOMSKE ODLIKE I FIZIOLOŠKE FUNKCIJE POLNIH ORGANA OVACA
POLNI CIKLUS I KORIŠĆENJE OVACA U PRIPLODU
FAZE ESTRUSA I DUŽINA PRODUKTIVNOG ŽIVOTA OVACA
ANATOMSKE ODLIKE I FIZIOLOŠKE FUNKCIJE POLNIH ORGANA OVNA

a) Spermatogeneza
POLNE FUNKCIJE, NEUROHORMONALNA REGULACIJA I KORIŠĆENJE OVNA U PRIPLODU
ORGANIZACIJA I TEHNIKA PRIPUSTA
OPLOĐAVANJE JAJNE ĆELIJE
EMBRIOGENEZA I RAZVOJ FETUSA
GRAVIDITET I GAJENJE BREMENITIH OVACA
JAGNJENJE
(Ambijentni uslovi i postupak sa ovcama. Smeštaj i položaj ploda u uterusu. Faze porođaja. Prihvatanje jagnjadi neposredno po jagnjenju)
DELOVANJE GENETSKIH I SPOLJNIH FAKTORA NA TIP I MASU TELA JAGNJADI PRI ROĐENJU
FAKTORI KOJI UTIČU NA PREŽIVLJAVANJE EMBRIONA I FETUSA I NA GUBITKE PRI JAGNJENJU
TRANSFER JAJNE ĆELIJE (Transplantacija ploda)
ORGANIZACIJA I TEHNIKA VEŠTAČKOG OSEMENJAVANJA OVACA
Literatura

DELOVANJE GENETSKIH FAKTORA NA REPRODUKTIVNE OSOBINE OVACA
Literatura
DELOVANJE EGZOGENIH FAKTORA NA REPRODUKTIVNE OSOBINE OVACA
Literatura

VI. PROIZVODNJA I POZNAVANJE MESA

II. OSNOVNI POKAZATELJI PROIZVODNJE OVČIJEG I JAGNJEĆEG MESA I METODE ZA NJIHOVO OCENJIVANJE
Ovčije meso kao sirovina za industriju i kao namirnica
Organizacija otkupa i transporta ovaca za klanje

1. Organizacija otkupa ovaca. 2. Transport ovaca za klanje. 3. Gubici kod ovaca za vreme transporta
Kategorije ovaca za klanje i sistem ocenjivanja njihove vrednosti
(Konformacija. Stepen utovljenosti i randman. Indikacije kvaliteta)
Zbirna ocena vrednosti kvaliteta ovaca za klanje
Klanje ovaca i primarna obrada
(Pripremanje ovaca neposredno pre klanja. Omamljivanje, klanje i obrada ovaca)
Randman mesa i odnos uzgrednih proizvoda
Priprema i rasecanje ovčijih trupova
Ocenjivanje kvaliteta i razvrstavanje ovčijeg mesa

1. Kriterijumi za klasiranje mesa u trupovima
(a. Masa trupa. b. Konformacija. c. Količina i raspored masnog mišićnog i koštanog tkiva. d. Boja mišićnog i masnog tkiva. e. Struktura, konzistencija, sočnost i ukus mesa.)
2. Razvrstavanje ovčijeg mesa u klase i kategorije
Hemijski sastav i hranljiva vrednost ovčijeg mesa
Upotrebna vrednost i odnos mišićnog masnog i koštanog tkiva
Uticaj prenatalnog razvoja jagnjadi na proizvodnju mesa
Uticaj genetičkih i spoljnih faktora na produkciju ovčijeg i jagnjećeg mesa
Literatura

VII. PROIZVODNJA I POZNAVANJE MLEKA
OSNOVNI POKAZATELJI POTREBE I PROIZVODNJE OVČIJEG MLEKA
FIZIOLOŠKE OSNOVE LUČENJA MLEKA
(Struktura mlečne žlezde. Neuroendokrini mehanizam lučenja mleka. Kolostrum. Sastav i osobne ovčijeg mleka)
LAKTACIJA (Period sisanja i muže)
KONTROLA MLEČNOSTI
UTICAJ ENDOGENIH I EGZOGENIH FAKTORA NA PROIZVODNJU OVČIJEG MLEKA
MUŽA OVACA .
(Tehnika muže: a) manuelna i b) mašinska)
Literatura

VIII. PROIZVODNJA I POZNAVANJE VUNE
ZNAČAJ VUNE, KAO TEKSTILNE SIROVINE I NJENO UČEŠĆE U INTERNACIONALNOM PROMETU
RAZVOJ FOLIKULA VUNENOG VLAKNA
Anatomske i histološke odlike kože
Razvoj individualnih kožnih folikula
Razvoj folikularnih grupa i vunenog pokrivača
Histologija folikula i porast vunenog vlakna
Morfološke odlike i histološka građa vlakna
Hemijski sastav i hemijske osobine vune
PIGMENT
OSNOVNI TIPOVI VUNENIH VLAKANA
Fizičko-mehaničke osobine vunenih vlakana i metode za ocenjivanje kvaliteta vune
OSOBINE RUNA
ČISTA VUNSKA MASA (RANDMAN VUNE)
KLASIFIKACIJA VUNE
STANDARDI VUNE
SORTIRANJE VUNE
UPOTREBNA VREDNOST DOMAĆE VUNE
ORGANIZACIJA STRIŽE I POSTUPAK SA VUNOM
Literatura

IX. PROIZVODNJA I POZNAVANJE OVČIJE KOŽE
ZNAČAJ OVČIJE KOŽE I NJIHOVA UPOTREBA U KOŽARSKOJ I KRZNARSKOJ INDUSTRIJI
OSNOVE KVALITETA OVČIJIH KOŽA
Prirodne osobine kožnog tkiva
Prirodne osobine vunenog pokrivača
KONZERVIRANJE I ČUVANJE OVČIJIH KOŽA
KLASIRANJE, ASORTIMAN I STANDARDI KOŽE
UTICAJ GENETSKIH FAKTORA I SREDINE NA KVALITET OVČIJE KOŽE
POZNAVANJE KARAKUL KOŽICA — ASTRAGANA
OSNOVNE OSOBINE KARAKULSKIH KOŽICA
POSTUPAK PRILIKOM KLANJA JAGNJADI, SKIDANJA I KONZERVISANJA KOŽICE
KLASIRANJE I STANDARDI ZA OCENJIVANJE KARAKULSKIH KOŽICA
Literatura

X. IZGRADNJA ZAPATA I PROIZVODNJA PRIPLODNIH I TOVNIH GRLA
GENETSKA OSNOVA
NASLEĐIVANJE KVALITATIVNIH-FENOTIPSKIH OSOBINA I OZNAKA
NASLEĐIVANJE KVANTITATIVNIH OSOBINA (mr Zlatko Skalicki)
Koeficijent naslednosti (Heritabilitet)
Koeficijent ponovljivosti (Repeatability)
Genetske korelacije
Selekcijski efekat
Literatura

METODE ODGAJIVANJA
a) Metode odgajivanja u čistoj rasi
1. Odgajivanje van srodstva, 2. Odgajivanje u srodstvu (inbriding-u), 3. Odgajivanje po krvnim linijama i rodovima, 4. Osvežavanje krvi
b) Metoda ukrštanja
1. industrijsko, 2. meliorativno, 3. potiskujuće, 4. kombinacijsko ukrštanje
Literatura

SISTEMI SELEKCIJE OVACA
Individualni, familijski, kooperativni-grupni, selekcija na nekoliko osobina, indirektna selekcija
METODE ZA ODABIRANJE OVACA ZA PRIPLOD
1. Metod odabiranja prema morfološkom izgledu
2. Metode odabiranja grla za priplod prema poreklu (pedigreu)
3. Metod odabiranja na osnovu proizvodnih osobina (Performans test)
4. Metod izbora grla prema potomstvu (Progeni test)
Ekološki uticaj
STVARANJE I POBOLJŠANJE GENETSKIH POTENCIJALA OVACA U NAŠOJ ZEMLJI
Pirotska oplemenjena ovca
TEHNOLOGIJA GAJENJA OVACA U PERIODU, LAKTACIJE I PODMLATKA ZA PRIPLOD
Struktura stada
Držanje i ishrana ovaca za vreme laktacije
Gajenje jagnjadi do zalučenja
Gajenje podmlatka za priplod
TEHNOLOGIJA PROIZVODNJE UTOVLJENIH OVACA RAZLIČITIH KATEGORIJA
Tov jagnjadi u dojnom periodu
Tov zalučene jagnjadi i šilježadi
Tov odraslih ovaca
Literatura

XI. OBJEKTI ZA DRŽANJE OVACA
OSNOVE ZA PLANIRANJE IZGRADNJE OVČARSKE FARME
TEHNOLOŠKO-TEHNIČKI KONCEPT ZA IZGRADNJU KRUPNE OVČARSKE FARME
Literatura

Indeks materije
Indeks autora

  • Autor
    Članci
  • Komentari (1)
    Član 7.903

    Izuzetna monografija.

Odgovor na: Ovčarstvo

Napišite komentar


<a href="" title="" rel="" target=""> <blockquote cite=""> <code> <pre> <em> <strong> <del datetime=""> <ul> <ol start=""> <li> <img src="" border="" alt="" height="" width="">