Predmet, zadatak i značaj analitičke hemije

Analitička hemija može da se definiše kao nauka o metodama istraživanja hemijskog sastava supstancija. Prema tome zadatak analitičke hemije je proučavanje metoda određivanja sastava različitih supstancija: hemijski čistih složenih supstancija, odnosno jedinjenja, minerala, legura, raznih smeša, rastvora i dr. Ovaj zadatak ona rešava pomoću hemijske analize, tj. pomoću eksperimentalnog određivanja hemijskih elemenata ili njihovih jedinjenja kao sastojaka date ispitivane supstancije. Prema tome hemijska analiza se deli na elementarnu i molekulsku analizu. Pomoću elementarne analize određuju se hemijski elementi ili jonovi, a molekulskim analizom određuju se složene supstancije tj. hemijska jedinjenja.

Hemijska analiza se deli na 1) kvalitativnu analizu i 2) kvantitativnu analizu. Zadatak kvalitativne analize je dokazivanje pojedinih hemijskih elemenata, ređe hemijskih jedinjenja, koji ulaze u sastav ispitivane supstancije ili smeše. Zadatak kvantitativne analize je utvrđivanje relativnih težinskih količina hemijskih elemenata i jedinjenja, koji su sastojci ispitivane supstancije ili smeše.

Hemijska analiza ima veliki praktični značaj. Ona služi kao jedno od najvažnijih sredstava kontrole raznih sirovina, polufinalnih i finalnih proizvoda u mnogim granama industrije; služi kao sredstvo za određivanje hemijskog sastava zemljišta, veštačkih i prirodnih đubriva u poljoprivredi, za određivanje biološki značajnih supstancija u biohemiji, fiziologiji i ishrani bilja i domaćih životinja, za određivanje sredstava za zaštitu bilja. Hemijska analiza je jedno od najvažnijih sredstava za kontrolu kako samih poljoprivrednih proizvoda, tako i za njihovu preradu, odnosno tehnologiju. Hemijska analiza igra značajnu ulogu u veterinarstvu, medicini, farmaciji, biologiji, geologiji, atomskoj fizici kao i u mnogim granama tehnike.

Veliki značaj ima hemijska analiza i u stručnoj pripremi studenata kao budućih stručnjaka, jer im pruža mogućnost dubljeg upoznavanja s osobinama raznih hemijskih elemenata i njihovih jedinjenja, upoznavanja sa zakonima toka hemijskih reakcija između raznih supstancija. Na vežbama iz neorganske hemijske analize produbljavaju se i proveravaju znanja, koja studenti dobijaju u ciklusu predavanja iz opšte i neorganske hemije. Individualni rad na vežbama iz analitičke hemije razvija kod studenata sposobnost „hemijskog mišljenja“, samostalnost u praktičnom rešavanju postavljenih analitičkih zadataka i daju osnovne radne navike laboratorijskog hemijskog rada. Analitička hemija omogućuje takođe lakše i bolje razumevanje izvesnih poglavlja biohemije, agrohemije, pedologije, fizičke i koloidne hemije.

U ovom praktikumu opisane su najvažnije metode hemijske analize neorganskih jedinjenja, uglavnom elektrolita (soli, kiselina, baza), koji se u vodenim rastvorima ili rastopima nalaze u jonskom stanju, tj. kao naelektrisani atomi ili atomske grupe. Zbog toga velika većina hemijskih reakcija neorganskih jedinjenja su reakcije jonova, odnosno jonske reakcije. Za razliku od neorganskih jedinjenja organska (ugljenikova) jedinjenja u velikoj većini slučajeva su neelektroliti, koji se javljaju u obliku električno neutralnih molekula. Zbog toga metode hemijske analize organskih jedinjenja znatno se razlikuju od metoda hemijske analize neorganskih jedinjenja. Analiza organskih jedinjenja, pored prethodne elementarne analize,zasniva se na određivanju fizičkih i hemijskih osobina molekula i pojedinih karakterističnih atomskih grupa u njima. Metode analize organskih jedinjenja opisuju se u posebnim praktikumima iz organske hemije.

SADRŽAJ

Uvod
Predmet, zadatak i značaj analitičke hemije

I DEO
TEORIJSKE OSNOVE ANALITIČKE HEMIJE
Glava I. Rastvori i njihova koncentracija
Glava II. Teorija jonizacije
Arenijusova teorija jonizacije
Jonizacija elektrolita
Vrste elektrolita i jonova
Stepen jonizacije
Jaki i slabi elektroliti
Jonske reakcije
Jonizacija vode. Jonski proizvod vode. Vodonikov eksponent
Neutralizacija
Hidroliza soli
Puferni rastvori
Glava III. Oksidoredukcija
Glava IV. Talozi i koloidi
Talozi i taloženje
Adsorpcija
Koloidi
Liofobni koloidni sistemi
Liofilni koloidni sistemi
Glava V. Indikatori

II DEO
KVALITATIVNA HEMIJSKA ANALIZA

Glava VI. Zadatak i metode kvalitativne hemijske analize
Hemijske metode analize
Fizičke metode analize
Osetljivost reakcije
Glava VII. Aparatura i tehnika analitičkog rada
Laboratorijski pribor i aparati
Tehnika glavnih analitičkih operacija
Glava VIII. Dokazivanje katjonova
Klasifikacija katjonova
Reakcije katjonova
I grupa
Srebro
Živa (Merkuro-katjon)
Olovo
II grupa
Podgrupa ,,A“. Sulfobaze
Živa (Merkuro- katjon)
Bizmut
Bakar (Kupri-katjon)
Kadmijum
Podgrupa ,,B“. Sulfokiseline
Arsen
Antimon
Kalaj
III grupa
Kobalt
Nikal
Aluminijum
Hrom
Gvožđe (Feri-katjon)
Gvožđe (Fero-katjon)
Mangan
Cink
IV grupa
Kalcijum
Stroncijum
Barijum
V grupa
Magnezijum
Litijum
Natrijum
Kalijum
Amonijum

Glava IX. Dokazivanje anjonova
Klasifikacija anjonova
Reakcije anjonova
I grupa
Hlorid-jon
Bromid-jon
Jodid-jon
Cijanid-jon
II grupa
Nitrit-jon
Sulfid-jon
Acetat-jon
Formijat-jon
III grupa
Sulfit-jon
Karbonat-jon
Borat-jon (Metaborat-jon)
Oksalat-jon
Tartarat-jon
Citrat-jon
IV grupa
Fosfat-jon
Tiosulfat-jon
V grupa
Nitrat-jon
Perhlorat-jon
VI grupa
Sulfat-jon
VII grupa
Orlo- i metasilikatni jonovi
Glava X. Analiza smeše
A. Tok odvajanja i dokazivanja katjonova
B. Dokazivanje anjonova u smeši

III D E O

KVANTITATIVNA HEMIJSKA ANALIZA
Glava XI. Zadatak i metode kvantitativne hemijske analize
Hemijske metode
Fizičke metode
A. VOLUMETRIJA

Glava XII. Principi i metode volumetrije
Glava XIII. Standardni normalni rastvori i njihovo pripremanje
Pripremanje standardnog 0,1 ekv./l rastvora natrijumkarbonata
Faktor normalnih rastvora
Izračunavanja u volumetriji
Glava XIV. Pribor i aparatura u volumetriji
Pranje staklenih sudova
Glava XV. Metode neutralizacije
Izbor indikatora i krive titrovanja
Pripremanje normalnih rastvora kiselina i baza
Pripremanje 0,1 ekv./l rastvora HCl
Pripremanje 0,1 ekv./l rastvora NaOH

Glava XVI. Primeri određivanja metodama neutralizacije
A.Primeri acidimetrijskih određivanja
1.Određivanje sumporne kiseline
2.Određivanje fosforne kiseline
3.Određivanje sirćetne kiseline
4.Određivanje vinske kiseline
B.Primeri alkalimetrijskih određivanja
1.Određivanje natrijumhidroksida
2.Određivanje natrijumkarbonata
3.Određivanje NaOH i Na2CO3 u njihovoj smeši
4.Određivanje amonijaka u amonijumovim solima

Glava XVII. Metode taloženja ili argentometrija
Postupak po Moru
Pripremanje 0,1 ekv./l rastvora AgNO3
Primeri argentometrijskog određivanja
Određivanje hlorid-jona u rastvoru KCl
Glava XVIII. Metode stvaranja kompleksa
A. Titrovanje rastvorom merkurinitrata ili merkurimetrija
Pripremanje 0,1 ekv./l rastvora Hg(NO3)2 ∙ 1/2 H2O
Određivanje hlorid-jona u rastvoru soli
B.Primena kompleksona ili kompleksometrija
Titrovanje rastvorom kompleksona „Trilon B“

Glava XIX. Metode oksidoredukcije
Oksidacioni potencijal
Određivanje gram-ekvivalenata oksidacionih i redukcionih supstanci
Indikatori u metodama oksidoredukcije
Glava XX. Metoda permanganometrije
Određivanje ekvivalentne tačke u permanganometriji
Pripremanje 0,1 ekv./l rastvora KMnO4
Primeri permanganometrijskih određivanja
1.Određivanje oksalne kiseline
2.Određivanje kalcijuma u CaCl2
3.Određivanje gvožđa u FeSO4 ∙7H20
4.Određivanje kalijumnitrita

Glava XXI. Metoda jodometrije
Određivanje ekvivalentne tačke u jodometriji
Indikator skrob
Pripremanje 0,1 ekv./l rastvora Na2S2O3 ∙ 5H20
Pripremanje 0,1 ekv./l rastvora J2
Primeri jodometrijskih određivanja
a)Određivanje redukcionih supstancija
Određivanje natrijumarsenita
b)Određivanje oksidacionih supstancija
1.Određivanje kalijumpermanganata
2.Određivanje bakarsulfata (CuSO4-5HO2)
c)Određivanje jakih kiselina
Određivanje sumporne kiseline

B. GRAVIMETRIJA
Glava XXII. Principi i metode gravimetrije
Glava XXIII. Analitička vaga i merenje
Analitička vaga
Merenje na analitičkoj vagi

Glava XXIV. Najvažnije operacije u gravimetriji
1.Rastvaranje supstancije
2.Isparavanje rastvora
3.Taloženje
4.Filtrovanje i ispiranje taloga
5.Sušenje i žarenje taloga
Glava XXV. Pribor i aparatura u gravimetriji
Glava XXVI. Primeri gravimetrijskih određivanja
1.Određivanje kristalne vode u BaCl2-2H2O
2.Određivanje kalijuma u KCl
3.Određivanje kalijuma i natrijuma u smeši njihovih soli
4.Određivanje magnezijuma u MgSO4∙7H2O
5.Određivanje kalcijuma u CaCO3
6.Odvajanje kalcijuma od magnezijuma i njihovo određivanje
7.Određivanje gvožđa u rastvoru FeCl2
8.Određivanje hlorid-jona u rastvoru NaCl
9.Određivanje fosfat-jona u rastvoru Na2HPO4∙ 12H4O
10.Određivanje sulfat-jona u rastvoru H2SO4

DODATAK
Tablice I — VIII. Sistematski tok dokazivanja katjonova i anjonova u smeši
I. Opšta shema odvajanja pojedinih grupa katjonova
II. Dokazivanje katjonova I analitičke grupe
III. Dokazivanje katjonova II analitičke grupe
IV. Dokazivanje katjonova III analitičke grupe
V. Dokazivanje katjonova IV analitičke grupe
VI. Dokazivanje katjonova V analitičke grupe
VII. Orijentaciona shema za dokazivanje anjonova u smeši. Ispitivanje sa AgNO2
VIII. Orijentaciona shema za dokazivanje anjonova u smeši. Ispitivanje sa BaCl3
Tablica IX. Atomske težine važnijih hemijskih elemenata
Tablica X. Rastvorljivost i proizvod rastvorljivosti nekih teško rastvorljivih
elektrolita na sobnoj temperaturi
Tablica XI. Gustina rastvora kiselina i amonijaka na 20°C
Tablica XII. Koncentracija najvažnijih laboratorijskih reagenasa
Tablica XIII. Koncentracija rastvora soli koji se dele za analize
Tablica XIV. Logaritmi
Tablica XV. Antilogaritmi
Literatura
Registar

Napravi novu temu u “Literatura”

Napišite komentar



<a href="" title="" rel="" target=""> <blockquote cite=""> <code> <pre> <em> <strong> <del datetime=""> <ul> <ol start=""> <li> <img src="" border="" alt="" height="" width="">